Śmierć właściciela firmy to sytuacja, z którą wielu przedsiębiorców nie chce się zmierzyć, ale warto być przygotowanym na ten moment. Jakie kroki należy podjąć, by firma mogła działać nieprzerwanie? W tym artykule dowiesz się, czym jest zarząd sukcesyjny, jak powołać zarządcę sukcesyjnego i dlaczego warto pomyśleć o tej kwestii jeszcze za życia. Odpowiednia strategia sukcesji może ochronić Twoje przedsiębiorstwo przed kryzysem i zapewnić jego stabilność.
Na co dzień rzadko myślimy o czarnych scenariuszach, jednak odpowiedzialność za firmę, której poświęciliśmy wiele lat, wymaga przemyślanych działań. Prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej oznacza pełną odpowiedzialność właściciela i silne powiązanie firmy z jego osobą. W praktyce oznacza to, że śmierć właściciela firmy może poważnie sparaliżować funkcjonowanie przedsiębiorstwa – zablokować rachunki bankowe, zawiesić kontrakty, zakłócić płynność finansową, a nawet doprowadzić do całkowitego wstrzymania działalności.
Tymczasem rozwiązanie tych problemów może być stosunkowo proste – wystarczy ustanowić zarządcę sukcesyjnego . Przedsiębiorca może sam zdecydować, kto będzie pełnił tę funkcję po jego śmierci, co pozwoli zapewnić ciągłość działalności gospodarczej.
Co dzieje się po śmierci jednoosobowego przedsiębiorcy?
Majątek firmy przechodzi na spadkobierców – na mocy ustawy lub testamentu. Wtedy pojawia się konieczność podjęcia decyzji, czy działalność gospodarcza będzie kontynuowana. Nawet jeśli spadkobiercy nie planują prowadzić firmy i działalność ma zostać zakończona, trzeba uporządkować bieżące sprawy i rozliczenia. Po śmierci właściciela powstaje tzw. przedsiębiorstwo w spadku, obejmujące składniki materialne i niematerialne przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej.
Jeśli firma była częścią majątku wspólnego małżonków, to całe przedsiębiorstwo stanowi przedsiębiorstwo w spadku. Współwłaścicielami stają się wszyscy spadkobiercy oraz małżonek zmarłego. Przedsiębiorstwo w spadku może więc należeć do kilku osób, także tych, które wcześniej nie były związane z branżą. Właśnie dlatego konieczne jest wskazanie osoby, która będzie nim zarządzać w ich imieniu.
Zarząd sukcesyjny to istotne rozwiązanie dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Pomaga w zapewnieniu ciągłości działalności gospodarczej po śmierci właściciela, a także pozwala na uniknięcie niepotrzebnych opóźnień w zarządzaniu firmą. Dzięki odpowiedniej strategii sukcesji można zabezpieczyć przyszłość firmy i umożliwić sprawne jej funkcjonowanie w rękach wyznaczonego zarządcy sukcesyjnego.
Kim jest zarządca sukcesyjny?
Zarząd sukcesyjny to tymczasowe rozwiązanie, które pozwala utrzymać ciągłość działania firmy po śmierci właściciela.
Zarządca sukcesyjny to osoba powołana do zarządzania przedsiębiorstwem po śmierci właściciela jednoosobowej działalności gospodarczej. Działa w imieniu spadkobierców, ale samodzielnie – może podejmować decyzje, prowadzić bieżące sprawy, zawierać umowy i rozliczać podatki.
Tylko jedna osoba może być zarządcą sukcesyjnym. Funkcja ta została wprowadzona ustawą o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej z 2018 roku. Odpowiada ona na potrzeby tysięcy firm rodzinnych, które w razie śmierci właściciela były narażone na nagłe wstrzymanie działalności.
Jak ustanowić zarządcę sukcesyjnego?
Aby ustanowić zarząd sukcesyjny, trzeba:
- powołać zarządcę,
- uzyskać jego zgodę,
- dokonać wpisu do CEIDG (pisemnie lub elektronicznie).
Przedsiębiorca może sam, za życia, wskazać osobę do pełnienia tej funkcji. To zdecydowanie najlepsze rozwiązanie – po śmierci właściciela taka osoba może od razu przejąć zarządzanie, ma pełne uprawnienia i zapewnia kontynuację działalności firmy bez niepotrzebnych opóźnień.
Jeśli zarządca nie został wcześniej wskazany, można go powołać w ciągu dwóch miesięcy od śmierci właściciela. Prawo do tego mają:
- małżonek przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie,
- spadkobiercy ustawowi i testamentowi, którzy przyjęli spadek,
- zapisobierca windykacyjny, który przyjął zapis i któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie.
Zarządcę można powołać jeszcze przed uzyskaniem sądowego stwierdzenia nabycia spadku lub sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia. Warunkiem jest zgoda osób, które łącznie mają więcej niż 85% udziałów w przedsiębiorstwie w spadku.
Powołanie zarządcy i zgoda każdej z tych osób muszą mieć formę aktu notarialnego. Zarządca powołany po śmierci właściciela rozpoczyna wykonywanie funkcji w chwili wpisu do CEIDG.
Co dzieje się z działalnością do chwili powołania zarządcy?
Jak widać, powołanie zarządcy po śmierci właściciela to proces złożony – najpierw trzeba ustalić grono spadkobierców i uzyskać ich zgodę. A tymczasem w wielu firmach każdy dzień przestoju może oznaczać straty.
Do czasu wpisania zarządcy sukcesyjnego, określone osoby – małżonek, spadkobiercy ustawowi lub testamentowi albo zapisobierca windykacyjny – mogą podejmować czynności konieczne do zabezpieczenia majątku i zapewnienia ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstwa . Należy do nich np. spłata zobowiązań, przyjmowanie należności wynikających z wcześniejszych umów, czy sprzedaż aktywów obrotowych.
Taka osoba może również prowadzić czynności zwykłego zarządu, jeśli to konieczne, by zachować możliwość dalszego działania firmy lub uniknąć istotnych strat.
Trzeba jednak pamiętać, że taki okres tymczasowego działania może trwać maksymalnie dwa miesiące. W tym czasie należy powołać zarządcę sukcesyjnego, jeśli działalność ma być kontynuowana.
Chcesz wiedzieć więcej? – skontaktuj się z naszymi Ekspertami
