Fundacja rodzinna została stworzona jako narzędzie wspierające przedsiębiorców w planowaniu sukcesji firm rodzinnych. Po ponad dwóch latach obowiązywania ustawy widać, że cieszy się dużym zainteresowaniem – do końca kwietnia 2025 r. złożono już prawie 4 tys. wniosków o rejestrację fundacji rodzinnych.
Cel i charakterystyka fundacji rodzinnej
Fundację rodzinną może założyć wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. W tym celu składa ona oświadczenie o ustanowieniu fundacji w akcie założycielskim lub w testamencie.
Celem fundacji rodzinnej jest:
- gromadzenie majątku,
- zarządzanie nim w interesie beneficjentów,
- wypłacanie świadczeń na ich rzecz.
Fundator w statucie określa m.in.:
- szczegółowe cele fundacji,
- beneficjentów,
- zakres przysługujących im uprawnień.
W praktyce wygląda to tak, że fundator wnosi do fundacji np. środki pieniężne lub udziały w spółce z o.o., a fundacja zarządza tym majątkiem i może wypłacać świadczenia – pieniężne lub niepieniężne – swoim beneficjentom.
Kto może być beneficjentem fundacji rodzinnej?
Beneficjentem fundacji rodzinnej może być:
- osoba fizyczna – najczęściej fundator lub jego najbliżsi,
- organizacja pozarządowa, która zgodnie ze statutem może otrzymywać świadczenia lub mienie w razie likwidacji fundacji.
Fundacja rodzinna to praktyczne narzędzie dla przedsiębiorców planujących sukcesję firmy. Pozwala uporządkować majątek, chronić biznes i wspierać rodzinę, a jednocześnie korzystać z preferencji podatkowych. Wdrożenie fundacji wymaga jednak analizy majątku, celów sukcesyjnych oraz znajomości zasad opodatkowania świadczeń dla beneficjentów
Czym są świadczenia fundacji rodzinnej?
Świadczenia na rzecz beneficjentów to składniki majątkowe, które fundacja przekazuje beneficjentom lub oddaje im do korzystania. Mogą to być:
- środki pieniężne,
- rzeczy,
- prawa majątkowe.
Świadczenia mogą mieć formę pieniężną lub niepieniężną – np. fundacja może finansować edukację, leczenie czy wypoczynek beneficjentów. Ważne, by rodzaj świadczeń był określony w statucie fundacji.
Opodatkowanie świadczeń fundacji rodzinnej
Świadczenia otrzymane przez beneficjenta stanowią jego przychód opodatkowany podatkiem PIT. Wysokość podatku zależy od stopnia pokrewieństwa beneficjenta z fundatorem:
- 10% – beneficjenci z I i II grupy podatkowej (zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn),
- 15% – pozostali beneficjenci.
Płatnikiem PIT jest sama fundacja rodzinna.
Dodatkowo należy pamiętać o podatku CIT. Fundacja płaci 15% CIT od wypłacanych świadczeń, co w praktyce powoduje podwójne opodatkowanie:
- CIT 15% po stronie fundacji rodzinnej,
- PIT 10% lub 15% po stronie beneficjenta.
Jeżeli świadczenie nie jest w formie pieniężnej, przychód powstaje w ostatnim dniu miesiąca, w którym beneficjent je otrzymał, lub za każdy miesiąc, którego świadczenie dotyczy.
Zwolnienie z PIT dla najbliższej rodziny
Świadczenia przekazywane fundatorowi i jego najbliższej rodzinie (tzw. grupa zerowa: małżonek, zstępni, wstępni, pasierbowie, rodzeństwo, ojczym, macocha) mogą korzystać ze zwolnienia z PIT.
Warunkiem jest:
- wypłata świadczeń zgodnie z postanowieniami statutu,
- odpowiednia proporcja mienia wniesionego przez fundatora i jego najbliższych w stosunku do majątku wniesionego przez inne osoby (wykazana w spisie mienia prowadzonym przez zarząd fundacji).
Przykład: Jeśli fundator jest jedynym wnoszącym mienie, proporcja wynosi 100%. Świadczenia wypłacane jemu i jego najbliższej rodzinie będą wtedy opodatkowane wyłącznie CIT 15%, bez PIT.
Chcesz wiedzieć więcej? – skontaktuj się z naszymi Ekspertami.
